Eyüpsultan, İstanbul, İstanbul
İstanbul'da Ebû Eyyûb el-Ensârî hazretlerinin kabri çevresinde teşekkül eden külliye. Fâtih Sultan Mehmed tarafından İstanbul'un fethinin hemen arkasından yaptırılmıştır.
Eyüp Sultan Camii ve etrafındaki medrese, aşhane-imaret, hamamla türbeden oluşan külliye, 863 (1458-59) yılında inşâ edilmiştir. 894-895 (1489-1490) tarihli muhasebe defteriyle aslının kaybolması üzerine 990'da (1582) III. Murad zamanında yeniden yazılan vakfiyesi, cami ve külliyeye dair etraflı bilgi verir.
Her gün ziyarete açık. Cuma günleri çok kalabalık olabilir.
İstanbul'da Ebû Eyyûb el-Ensârî hazretlerinin kabri çevresinde teşekkül eden külliye. Fâtih Sultan Mehmed tarafından İstanbul'un fethinin hemen arkasından yaptırılmıştır.
Eyüp Sultan Camii ve etrafındaki medrese, aşhane-imaret, hamamla türbeden oluşan külliye, 863 (1458-59) yılında inşâ edilmiştir. 894-895 (1489-1490) tarihli muhasebe defteriyle aslının kaybolması üzerine 990'da (1582) III. Murad zamanında yeniden yazılan vakfiyesi, cami ve külliyeye dair etraflı bilgi verir.
Buna göre Eyüp semtinin bütünü ile çevresinde pek çok mülkten başka Eğrikapı'dan Müderris köyüne, oradan da Germe su kemerine, Ali Bey köyünden Haliç boyunca uzanan hattı takip ederek tekrar Eğrikapı'ya ulaşan çok geniş bir arazinin tamamı külliyenin evkafındandır. Ayrıca Rumeli'de Edirne, Filibe, Vize, Silistre gibi yerlerde, Anadolu'da ise Bursa, İznik, Karacabey çevrelerinde pek çok köy de külliyeye vakfedilmiştir.
Evliya Çelebi caminin tarifini şöyle yapar: "Leb-i deryâya karib âsitâne-i Ensârî de düz bir zeminde bina edilmiştir, bir kubbelidir. Mihrap tarafında yarım kubbesi daha vardır. Caminin içinde amud yoktur. Orta kubbe etrafında metin kemerler vardır. Sağ ve solda iki minaresi vardır."
Caminin 1766 zelzelesinde büyük ölçüde zarar gördüğü bilinmektedir. 1798 yılında binanın tamir kabul etmez durumda olduğu anlaşıldığından temeline kadar yıkılıp yeniden inşâ edilmiştir. Sultan Üçüncü Selim'in yaptırdığı yeni cami, 14 Safer 1215 (7 Temmuz 1800) tarihinde tamamlanmış ve 6 Cemâziyelâhir 1215 (25 Ekim 1800) günü selâmlık töreni yapılarak resmen açılmıştır.
Cami ana mekânı altısı yuvarlak kesitli pâyeler, ikisi kıbledeki mihrap çıkıntısının köşeleri olmak üzere sekiz destekli tipte yapılmıştır. Ortada bulunan 16 metre çapındaki kubbe sekiz taraftan eksedralarla desteklenmiştir. Köşelerde ise dört küçük kubbe vardır.
Türbe, camiden önce yapıldığı bilinen sekizgen planlı kubbeli bir yapıdır. Klasik dönem türbe mimarisinde kesme taştan inşâ edilmiştir. Alt pencerelerin üst hizasına kadar iç duvarlar çinilerle kaplanmıştır. Bunların üstünde lâcivert zemin üzerine beyaz celî hatla yazılmış çinilerden bir kuşakta besmele ve Tevbe sûresinden âyetler yer almaktadır.
Eyüp Sultan Camii'nin son tamiri, 1956-1958 yılları arasında Vakıflar İdaresi tarafından gerçekleştirilmiştir.
